System kaucyjny po roku – dane, problemy i wnioski

1 października 2025 roku w Polsce uruchomiono system kaucyjny. Po 12 miesiącach można już ocenić jego skalę, sprawdzić, jak zmieniły się nawyki konsumentów i zidentyfikować problemy, które nadal utrudniają korzystanie z systemu.

W pierwszym roku zwrócono ponad 5 miliardów opakowań, a sieć punktów zbiórki rozrosła się do ponad 65 tysięcy. Jednocześnie konsumenci nadal wskazują na niedziałające automaty, kolejki i konieczność przechowywania pustych butelek oraz puszek.

Co te liczby mówią o pierwszym roku systemu kaucyjnego? Czy Polacy przyzwyczaili się do zwrotu opakowań? I jakie wyzwania czekają system w kolejnym roku? Przyglądamy się najważniejszym danym i wynikom badań.

System kaucyjny po roku – najważniejsze liczby

Pierwszy rok funkcjonowania systemu przyniósł wyraźny wzrost skali zbiórki. Według podsumowania Ministerstwa Klimatu i Środowiska od początku działania systemu do końca września 2026 roku zwrócono ponad 5 miliardów opakowań.

Najważniejsze dane z pierwszego roku:

• Ponad 5 mld – liczba zwróconych opakowań objętych systemem.
• Około 60% – raportowany poziom zbiórki w stosunku do opakowań wprowadzonych do obrotu.
• Ponad 65,5 tys. – liczba punktów zbiórki w całej Polsce.
• Około 23,5 tys. – liczba punktów wyposażonych w automaty kaucyjne.
• Około 90% – udział automatów w zwrotach opakowań.

Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, podsumowanie pierwszego roku systemu kaucyjnego.

Warto prawidłowo interpretować wskaźnik 60%. Nie oznacza on, że 60% z pięciu miliardów zwróconych opakowań zostało odzyskanych ponownie. To stosunek liczby zebranych opakowań do liczby opakowań objętych systemem, które w tym samym okresie wprowadzono do obrotu. System osiągnął więc dużą skalę, ale poziom zbiórki nadal musi wzrosnąć, aby zbliżyć się do kolejnych celów.

Czy Polacy przyzwyczaili się do zwracania opakowań?

Wyniki badania PBS przeprowadzonego na przełomie sierpnia i września 2026 roku wskazują, że system coraz częściej staje się elementem codziennych zakupów.

75% badanych deklaruje, że korzysta z systemu kaucyjnego i zamierza robić to dalej. W badaniu przeprowadzonym pół roku wcześniej odsetek ten wynosił 62%. Oznacza to wzrost o 13 punktów procentowych.

Zmniejszył się również udział osób, które jeszcze nie korzystały z systemu, ale planowały zacząć. W kwietniu 2026 roku było to 19% badanych, a w najnowszym badaniu – 6%. Badanie przeprowadzono na ogólnopolskiej próbie 1023 respondentów.

Dane sugerują, że zwracanie opakowań stopniowo staje się utrwalonym nawykiem. Potwierdza to również inny wynik badania: 77% użytkowników łączy zwrot opakowań z zakupami w tym samym sklepie.

Dla wielu osób nie jest to więc osobna wyprawa. Butelki i puszki trafiają do sklepu przy okazji codziennych zakupów, a odzyskanie kaucji staje się częścią znanej już rutyny.

Warto jednak oddzielić deklarowaną gotowość do dalszego korzystania z systemu od oceny jego funkcjonowania. To, że ktoś regularnie zwraca opakowania, nie oznacza automatycznie, że jest zadowolony ze wszystkich zasad i rozwiązań organizacyjnych.

Co najbardziej przeszkadza konsumentom?

Wraz z rozwojem systemu zmienił się charakter problemów zgłaszanych przez użytkowników. Na początku dużo uwagi poświęcano niejasnym zasadom. Po roku na pierwszy plan wysuwają się trudności związane z codziennym zwrotem opakowań.

Według badania PBS, którego wyniki opisał Bankier.pl, respondenci najczęściej wskazywali:

• 49% – niedziałające lub zapełnione automaty kaucyjne.
• 41% – kolejki do automatów i kas.
• 40% – konieczność przechowywania pustych opakowań w domu.
• 35% – sytuacje, w których automat nie przyjął części przyniesionych opakowań.

Wyniki pokazują, że sama dostępność systemu nie rozwiązuje wszystkich problemów. Konsument musi jeszcze znaleźć miejsce na puste opakowania, przetransportować je do punktu zbiórki i mieć możliwość sprawnego dokonania zwrotu.

Szczególnie widoczny jest problem przechowywania butelek i puszek. Opakowania objęte systemem trzeba zachować w stanie umożliwiającym ich identyfikację, dlatego przed zwrotem nie należy ich zgniatać. W domu lub mieszkaniu potrzebna jest więc dodatkowa przestrzeń.

Dla pojedynczego gospodarstwa domowego może to oznaczać niewielką zmianę organizacyjną. Przy większej liczbie opakowań staje się jednak bardziej odczuwalne.

45% pozytywnie ocenia system. Co mówi nam ta liczba?

W tym samym badaniu PBS 45% respondentów pozytywnie oceniło funkcjonowanie systemu kaucyjnego.

Na pierwszy rzut oka może się to wydawać sprzeczne z informacją, że 75% badanych korzysta z systemu i chce robić to dalej. W rzeczywistości są to dwa różne wskaźniki.

Pierwszy opisuje deklarowane zachowanie i zamiar kontynuowania zwrotów. Drugi dotyczy oceny funkcjonowania całego rozwiązania.

Można regularnie oddawać butelki przy okazji zakupów, a jednocześnie narzekać na kolejki, niedziałające automaty czy brak miejsca na przechowywanie opakowań.

Dlatego wyniki należy interpretować łącznie. System stopniowo wpisuje się w codzienne nawyki, ale jego wygoda i organizacja nadal wymagają poprawy.

Czy 60% skuteczności zbiórki to dobry wynik?

Sam wskaźnik nie daje pełnej odpowiedzi. Można jednak odnieść go do celów, które system ma osiągnąć w kolejnych latach. W materiale podsumowującym pierwszy rok wskazano następujące poziomy selektywnej zbiórki:

• 77% do 2028 roku,
• 90% od 2029 roku.

Oznacza to, że osiągnięcie wyniku około 60% po pierwszym roku nie zamyka tematu. Przed systemem pozostaje zadanie dalszego zwiększania poziomu zbiórki.

W kolejnych latach istotne będzie nie tylko rozwijanie infrastruktury, ale także zapewnienie jej sprawnego działania. Większa liczba automatów i punktów zbiórki może ułatwiać zwroty, jednak równie ważne są ich dostępność, przepustowość i wygoda użytkowników.

Jakie zmiany mogą czekać system kaucyjny w kolejnym roku?

Pierwsza rocznica nie oznacza końca zmian. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiadało kolejne modyfikacje mające usprawnić korzystanie z systemu.

Wśród omawianych kierunków zmian znalazły się:

• wydłużenie minimalnego okresu ważności bonów wydawanych przez automaty kaucyjne z 30 do 90 dni,
• prace nad rozszerzeniem systemu o jednorazowe butelki szklane, w tym tzw. małpki,
• dalsze usprawnienia organizacji zbiórki i zwiększanie wygody konsumentów.

Są to zapowiedzi i kierunki prac, a nie informacja, że wszystkie te zmiany już weszły w życie. Ich ostateczny zakres i terminy należy weryfikować w aktualnych komunikatach ministerstwa.

Drugi rok działania systemu pokaże, czy rozwój infrastruktury będzie nadążał za rosnącą liczbą zwracanych opakowań.

Co system kaucyjny oznacza dla firm zamawiających wodę?

Dla konsumenta zwrot kilku butelek może być częścią codziennych zakupów. W firmie, która regularnie zamawia wodę dla pracowników, skala operacji wygląda inaczej.

Przy większej liczbie opakowań trzeba uwzględnić nie tylko sam koszt zakupu, ale również organizację ich przechowywania i zwrotu. Znaczenie mogą mieć dostępna przestrzeń magazynowa, czas pracowników, częstotliwość dostaw oraz sposób rozliczania kaucji.

Dlatego przy wyborze dostawcy wody warto sprawdzić, czy oferowany model wymaga od firmy dodatkowych działań związanych ze zwrotem opakowań.

W WodaDlaFirmy.pl przyjęliśmy model, w którym klienci zamawiający naszą wodę nie płacą kaucji za opakowania w ramach systemu kaucyjnego. Rozliczamy się z wykorzystaniem opłaty produktowej zgodnie z przyjętym modelem prawnym. Dzięki temu po stronie klienta nie powstaje obowiązek zbierania i zwracania opakowań objętych kaucją w związku z tymi zakupami.

Jeśli chcesz poznać szczegóły, przeczytaj również artykuł: Woda bez kaucji – sposób na uproszczenie dostaw w firmie po wprowadzeniu systemu kaucyjnego.

Zamów wodę dla firmy bez kaucji

Ile Twoja firma może zaoszczędzić na obsłudze kaucji?

Sama kwota kaucji to tylko część obrazu. Warto uwzględnić także czas potrzebny na przechowywanie, segregowanie i zwracanie opakowań.

Podsumowanie: system działa, ale nadal wymaga usprawnień

Pierwszy rok systemu kaucyjnego przyniósł miliardy zwróconych opakowań, rozwój sieci punktów zbiórki i wzrost odsetka osób deklarujących dalsze korzystanie z rozwiązania.

Jednocześnie badania pokazują, że konsumenci nadal mierzą się z niedziałającymi automatami, kolejkami i koniecznością przechowywania pustych opakowań.

Najważniejszy wniosek? Sam wzrost skali zbiórki nie wystarczy. System musi być również wygodny w codziennym użytkowaniu.

Dla firm kupujących wodę wartością może być z kolei ograniczenie dodatkowych czynności organizacyjnych. Jeśli zależy Ci na prostych dostawach wody dla pracowników, sprawdź ofertę WodaDlaFirmy.pl i wybierz rozwiązanie dopasowane do potrzeb Twojej organizacji.

Źródła:

1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska / podsumowanie pierwszego roku systemu kaucyjnego – dane dotyczące 5 mld zwróconych opakowań, skuteczności systemu, liczby punktów zbiórki i automatów oraz planowanych zmian.
2. Bankier.pl – „System kaucyjny po roku. Zebrano 5 mld opakowań, skuteczność sięgnęła 60 proc.” – dane dotyczące liczby zwróconych opakowań i poziomu zbiórki.
3. Bankier.pl – „System kaucyjny po roku wciąż irytuje konsumentów. Na co narzekają najczęściej?” – wyniki badania PBS dotyczące problemów użytkowników systemu.
4. Portal Ochrony Środowiska – „System kaucyjny po roku: 5 mld zwróconych opakowań” – dane dotyczące infrastruktury systemu i zwrotów.
5. RMF24 – „System kaucyjny ma już rok. Ministra zapowiada kolejne zmiany” – informacje dotyczące dalszych zmian i planów Ministerstwa.
6. INFOR – „System kaucyjny po roku – wyniki badania” – dodatkowe omówienie wyników badania dotyczącego korzystania z systemu i problemów z automatami.
7. Portal Spożywczy – „System kaucyjny w Polsce po roku” – dodatkowy kontekst dotyczący funkcjonowania systemu po pierwszym roku.
8. Rzeczpospolita – „Rok systemu kaucyjnego w Polsce” – szersze podsumowanie pierwszego roku i dalszego rozwoju systemu.