Upał w magazynie i na produkcji — jak zapobiegać udarom cieplnym i przestojom latem?

Upał w magazynie lub na hali produkcyjnej wymaga jednoczesnego działania w czterech obszarach: ograniczania temperatury, organizacji pracy, dostępu do napojów oraz przygotowania procedury na wypadek objawów przegrzania. Samo ustawienie zgrzewek z wodą w pomieszczeniu socjalnym nie wystarczy, jeżeli pracownicy nie mogą regularnie z nich korzystać albo miejsce poboru znajduje się daleko od stanowiska.

Dobrze przygotowany zakład nie czeka, aż ktoś zasłabnie. Reaguje wcześniej — na podstawie pomiarów temperatury, charakteru pracy i obserwacji pracowników.

Najważniejsze działania to:

1. sprawdzanie temperatury w różnych częściach hali i magazynu,
2. ograniczanie pracy fizycznej w najgorętszych godzinach,
3. zapewnienie częstszych przerw w chłodniejszym miejscu,
4. rozmieszczenie wody blisko stanowisk,
5. stopniowe przyzwyczajanie nowych i powracających pracowników do pracy w cieple,
6. ustalenie jasnej procedury na wypadek podejrzenia udaru cieplnego,
7. utrzymywanie zapasu wody na okres fali upałów.

Dlaczego upał na hali produkcyjnej jest zagrożeniem dla ludzi i ciągłości pracy?

Wysoka temperatura może obniżać koncentrację, zwiększać zmęczenie i prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego lub udaru cieplnego. W zakładzie produkcyjnym oznacza to nie tylko zagrożenie zdrowia, ale też większe ryzyko błędów, wypadków i przerw w pracy.

Obciążenie cieplne nie zależy wyłącznie od temperatury widocznej na termometrze. W magazynach i zakładach produkcyjnych znaczenie mają również:

• wilgotność powietrza,
• intensywność pracy fizycznej,
• ruch powietrza,
• promieniowanie cieplne od maszyn, pieców i nagrzanych powierzchni,
• odzież robocza i środki ochrony indywidualnej,
• długość ekspozycji na ciepło,
• możliwość odpoczynku w chłodniejszym miejscu.

Stres cieplny to łączne obciążenie organizmu wynikające z warunków otoczenia, wysiłku fizycznego i stosowanej odzieży. Obciążenie cieplne organizmu jest reakcją człowieka na te warunki, np. wzrostem temperatury ciała, przyspieszeniem tętna i intensywnym poceniem.

W przeglądzie systematycznym i metaanalizie obejmującej 111 badań z 30 państw około 30% pracowników wykonujących pracę w warunkach stresu cieplnego zgłaszało spadek produktywności. Wyniku tego nie należy automatycznie przenosić na każdy polski zakład, ale potwierdza on, że nadmierne ciepło jest również problemem operacyjnym, a nie wyłącznie kwestią komfortu.

Jakie obowiązki ma pracodawca podczas upałów w 2026 roku?

Pracodawca ma obowiązek zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia, a po przekroczeniu określonych progów temperatury — również nieodpłatne napoje profilaktyczne w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników.

Warto rozróżnić dwa obowiązki:

• dostęp do wody zdatnej do picia — dotyczy wszystkich pracowników niezależnie od pogody,
• napoje profilaktyczne — przysługują przy określonych warunkach pracy, m.in. po przekroczeniu progów temperatury.

Warunki pracy	Obowiązek pracodawcy w 2026 r.
Każde stanowisko pracy	Zapewnienie wody zdatnej do picia lub innych napojów
Temperatura na stanowisku w pomieszczeniu przekracza 28°C z powodu warunków atmosferycznych	Nieodpłatne napoje dostępne przez całą zmianę
Praca na otwartej przestrzeni przy temperaturze powyżej 25°C	Nieodpłatne napoje dostępne przez całą zmianę
Gorący mikroklimat, WBGT powyżej 25°C	Napoje zawierające sole mineralne i witaminy
Praca fizyczna przekraczająca wskazany w przepisach wydatek energetyczny	Napoje profilaktyczne niezależnie od samego progu 28°C
Prace brudzące lub wykonywane w wysokiej temperaturze	Co najmniej 90 litrów wody dziennie na pracownika do celów higienicznych
Miejsce poboru wody pitnej	Nie dalej niż 75 metrów od stanowiska pracy

Napoje powinny być odpowiednio zimne lub gorące, dopasowane do warunków wykonywania pracy i dostępne w ciągu całej zmiany. Nie można zastąpić ich ekwiwalentem pieniężnym.

Więcej o rozróżnieniu między wodą pitną a napojami profilaktycznymi wyjaśniamy w artykule Woda dla pracowników — przepisy BHP i Kodeks pracy.

Czy po przekroczeniu 28°C trzeba przerwać pracę?

W 2026 roku przekroczenie 28°C w magazynie lub na hali nie oznacza automatycznego zakazu pracy. Uruchamia jednak obowiązek zapewnienia napojów profilaktycznych, a pracodawca nadal musi oceniać ryzyko i chronić zdrowie pracowników.

Obowiązujące obecnie przepisy nie wyznaczają ogólnej maksymalnej temperatury dla wszystkich pomieszczeń pracy. Nie oznacza to jednak, że przy dowolnej temperaturze można kontynuować pracę bez zmian organizacyjnych. Pracodawca odpowiada za bezpieczne i higieniczne warunki oraz powinien reagować, gdy ciepło powoduje zagrożenie.

Co zmieni się od 11 stycznia 2027 roku?

Od 11 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy wprowadzające progi działań oraz maksymalne temperatury dla części prac.

Nowelizacja została opublikowana 10 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 927. Przewiduje ona między innymi:

• działania techniczne lub organizacyjne po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniach,
• działania od 25°C przy ciężkiej pracy fizycznej w pomieszczeniach,
• działania organizacyjne od 25°C przy pracy na zewnątrz,
• zakaz wykonywania pracy po przekroczeniu 35°C w pomieszczeniu,
• zakaz ciężkiej pracy fizycznej na zewnątrz po przekroczeniu 32°C.

Wskazane limity dotyczą temperatur powodowanych warunkami atmosferycznymi. Nowe rozwiązania organizacyjne mają być konsultowane z pracownikami w przewidzianym prawem trybie.

Zakłady produkcyjne mogą wykorzystać drugą połowę 2026 roku na aktualizację oceny ryzyka, zasad pomiaru temperatury i procedur obowiązujących podczas fal upałów.

Jak ocenić zagrożenie upałem w magazynie lub na produkcji?

Najlepiej oceniać nie tylko temperaturę powietrza, ale całe obciążenie cieplne stanowiska: wilgotność, ruch powietrza, źródła ciepła, wysiłek fizyczny i stosowane środki ochrony.

Pomiar wykonany przy wejściu do magazynu może nie pokazywać warunków panujących:

• pod dachem lub antresolą,
• przy bramach i dokach przeładunkowych,
• obok pracujących maszyn,
• w kabinach operatorów,
• w strefach bez ruchu powietrza,
• na stanowiskach wymagających intensywnego wysiłku.

Czym jest wskaźnik WBGT?

WBGT, czyli Wet Bulb Globe Temperature, jest wskaźnikiem obciążenia cieplnego uwzględniającym więcej czynników niż sama temperatura powietrza. W zależności od warunków bierze pod uwagę m.in. wilgotność, promieniowanie cieplne i ruch powietrza.

W zakładach, w których występuje gorący mikroklimat, określenie wartości WBGT wymaga pomiarów wykonanych przez upoważnione laboratorium badań środowiska pracy. Zwykły termometr może pomóc w codziennym monitorowaniu hali, ale nie zastępuje profesjonalnej oceny gorącego mikroklimatu.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem zmiany?

Przed zmianą warto ustalić:

1. jaka temperatura panuje w poszczególnych strefach,
2. czy wilgotność lub brak ruchu powietrza zwiększają odczuwalne ciepło,
3. które zadania wymagają największego wysiłku,
4. czy pracownicy noszą nieprzepuszczalną odzież lub ciężkie środki ochrony,
5. czy dostępne jest chłodniejsze miejsce odpoczynku,
6. czy woda znajduje się blisko stanowisk,
7. czy na zmianie pracują osoby nowe lub wracające po dłuższej przerwie,
8. kto podejmuje decyzję o zmianie organizacji pracy.

Jak zapobiegać udarom cieplnym na hali produkcyjnej?

Najskuteczniejszy plan łączy rozwiązania techniczne, organizacyjne, nawadnianie, aklimatyzację i obserwację pracowników. Żaden z tych elementów nie powinien funkcjonować samodzielnie.

1. Ograniczaj nagrzewanie hali

W pierwszej kolejności warto zmniejszać ilość ciepła docierającego do stanowisk.

Możliwe działania obejmują:

• osłony i ekrany przy źródłach promieniowania cieplnego,
• izolację gorących elementów instalacji,
• rolety lub osłony na przeszkleniach,
• sprawną wentylację,
• zwiększenie ruchu powietrza, jeżeli jest to bezpieczne technologicznie,
• odprowadzanie gorącego powietrza ze stref roboczych,
• wydzielenie chłodniejszych miejsc odpoczynku,
• regularny serwis urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.

Strumień zimnego powietrza nie powinien być kierowany bezpośrednio na stanowisko. Wentylacja i klimatyzacja nie mogą powodować przeciągów ani gwałtownego wyziębienia pracowników.

2. Zmieniaj organizację pracy, zanim pojawią się objawy

W czasie upału należy ograniczać długość nieprzerwanej ekspozycji na ciepło, a nie czekać, aż pracownik sam zgłosi złe samopoczucie.

W zależności od procesu można:

• przesunąć najcięższe zadania na chłodniejszą część zmiany,
• zwiększyć częstotliwość przerw,
• wprowadzić rotację między cieplejszymi i chłodniejszymi stanowiskami,
• zmniejszyć tempo pracy,
• rozdzielić ciężkie zadanie pomiędzy większą liczbę osób,
• ograniczyć pracę w godzinach największego nagrzania obiektu,
• czasowo skrócić zmianę,
• przełożyć prace serwisowe wymagające dużego wysiłku.

Dodatkowe przerwy lub skrócenie czasu pracy wprowadzone przez pracodawcę z powodu upału nie powinny obniżać należnego wynagrodzenia. PIP zaleca również rotację stanowisk i organizowanie odpoczynku w chłodniejszych miejscach.

3. Wprowadź system wzajemnej obserwacji

Pracownicy nie zawsze prawidłowo oceniają własny stan, dlatego warto ustalić zasadę wzajemnego sprawdzania samopoczucia.

Pracownik powinien zgłaszać przełożonemu:

• zawroty lub ból głowy,
• nudności,
• nietypowe osłabienie,
• skurcze mięśni,
• problemy z koncentracją,
• zaburzenia koordynacji,
• splątanie lub nietypowe zachowanie współpracownika.

NIOSH rekomenduje system „buddy”, w którym pracownicy obserwują się wzajemnie pod kątem objawów chorób cieplnych. Ważne jest również przeszkolenie przełożonych w zakresie rozpoznawania objawów i uruchamiania pomocy.

4. Przyzwyczajaj pracowników do wysokiej temperatury

Aklimatyzacja oznacza stopniowe przyzwyczajanie organizmu do pracy w gorącym środowisku. Jest szczególnie ważna dla nowych osób oraz pracowników wracających po urlopie, chorobie lub dłuższej przerwie.

Według zaleceń NIOSH pełny proces stopniowego zwiększania ekspozycji powinien trwać od 7 do 14 dni. Dla nowych pracowników pierwszego dnia ekspozycja nie powinna przekraczać około 20% zwykłego czasu pracy w cieple, a w kolejnych dniach może być zwiększana stopniowo. Są to zalecenia profilaktyczne, a nie polskie normy prawne.

W praktyce oznacza to:

• lżejsze zadania w pierwszych dniach,
• dłuższe i częstsze przerwy,
• bliższy nadzór przełożonego,
• ograniczenie pracy w najcieplejszych strefach,
• ponowną, stopniową aklimatyzację po dłuższej nieobecności.

Ile wody trzeba zapewnić pracownikom podczas upału?

Polskie przepisy nie określają jednej liczby litrów na pracownika. Napoje muszą być dostępne przez całą zmianę, w ilości zaspokajającej potrzeby zatrudnionych i dopasowanej do warunków pracy.

Zapotrzebowanie będzie inne w przypadku operatora w klimatyzowanej kabinie, a inne w przypadku pracownika wykonującego intensywną pracę fizyczną przy gorącej maszynie.

Na ilość potrzebnych napojów wpływają:

• temperatura i wilgotność,
• czas pracy,
• intensywność wysiłku,
• rodzaj odzieży ochronnej,
• możliwość korzystania z przerw,
• indywidualne potrzeby pracownika.

Jako praktyczną wskazówkę NIOSH podaje, że przy umiarkowanej aktywności w cieple trwającej krócej niż dwie godziny pracownik może potrzebować około jednej szklanki wody, czyli około 240 ml, co 15–20 minut. Przy wielogodzinnym, intensywnym poceniu mogą być potrzebne napoje zawierające elektrolity. Wytyczna ta nie jest polskim przepisem i nie powinna zastępować oceny ryzyka ani zaleceń lekarza.

Pracownicy nie powinni wypijać całego dziennego zapasu jednorazowo. Woda powinna być łatwo dostępna, aby można było pić regularnie, małymi porcjami, zanim pojawi się silne pragnienie.

Jak rozmieścić wodę na hali?

Woda powinna znajdować się możliwie blisko pracowników i na trasie, którą mogą bezpiecznie pokonać bez opuszczania stanowiska na długi czas.

W dużym zakładzie lepiej sprawdza się kilka punktów poboru niż jeden centralny zapas. Trzeba przy tym uwzględnić:

• liczbę osób na każdej zmianie,
• odległość między strefami,
• zakaz wnoszenia napojów do określonych obszarów,
• higienę procesu produkcyjnego,
• możliwość chłodnego przechowywania wody,
• uzupełnianie zapasu przez wyznaczoną osobę.

Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz również w poradniku Plan zapasów wody w firmie — ile powinieneś mieć na magazynie?.

Jak rozpoznać wyczerpanie cieplne i udar cieplny?

Wyczerpanie cieplne jest sygnałem poważnego przeciążenia organizmu, natomiast udar cieplny stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga pilnej pomocy medycznej.

Objaw	Wyczerpanie cieplne	Podejrzenie udaru cieplnego
Świadomość	Zwykle zachowana, możliwe osłabienie i dezorientacja	Splątanie, zaburzenia świadomości, utrata przytomności
Skóra	Często wilgotna, intensywne pocenie	Może być gorąca i sucha, ale pocenie może nadal występować
Samopoczucie	Osłabienie, ból głowy, nudności, pragnienie	Zaburzenia koordynacji, drgawki, nietypowe zachowanie
Temperatura ciała	Może być podwyższona	Zwykle znacznie podwyższona
Działanie	Przerwać pracę, przenieść do chłodu, obserwować	Natychmiast wezwać pomoc i rozpocząć chłodzenie

Do częstych objawów udaru cieplnego należą wysoka temperatura ciała, ból i zawroty głowy, nudności, zaburzenia świadomości, szybkie bicie serca, krótki oddech, skurcze mięśni, drgawki lub utrata przytomności. Brak suchej skóry nie wyklucza udaru — poszkodowany może nadal intensywnie się pocić.

Co zrobić w przypadku podejrzenia udaru cieplnego?

Podejrzenie udaru cieplnego należy traktować jako stan nagłego zagrożenia zdrowotnego. Trzeba przerwać pracę, wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999 i rozpocząć chłodzenie poszkodowanego.

Procedura powinna być prosta:

1. Przerwij pracę i wezwij pomoc.
   Zadzwoń pod numer 112 lub 999. Udar cieplny jest wskazaniem do pilnej interwencji zespołu ratownictwa medycznego.
2. Przenieś poszkodowanego w chłodne miejsce.
   Może to być klimatyzowane pomieszczenie, zacieniona strefa odpoczynku albo miejsce z bezpiecznym ruchem powietrza.
3. Zdejmij zbędną odzież i środki ochronne.
   Nie zdejmuj elementów, jeżeli mogłoby to narazić poszkodowanego lub ratownika na inne zagrożenie technologiczne.
4. Rozpocznij chłodzenie.
   Zwilżaj skórę chłodną wodą, stosuj chłodne okłady i wprawiaj powietrze w ruch. Nie pozostawiaj poszkodowanego samego.
5. Kontroluj oddech i stan świadomości.
   Jeżeli poszkodowany nie oddycha prawidłowo, wykonuj polecenia dyspozytora i rozpocznij resuscytację zgodnie z posiadanymi umiejętnościami.
6. Nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej, splątanej lub mającej problemy z połykaniem.
   Płyny można podawać małymi porcjami osobie przytomnej, która bezpiecznie przełyka.

Procedura powinna być dostępna przy apteczce, w pomieszczeniu mistrza zmiany i w instrukcji postępowania awaryjnego. Przełożeni powinni wiedzieć, kto wzywa pomoc, kto zabezpiecza stanowisko i kto kieruje ratowników do poszkodowanego.

Jak ograniczyć ryzyko przestojów podczas fali upałów?

Przestojom najlepiej zapobiega plan obejmujący ludzi, organizację pracy, zapas napojów oraz zastępstwa za osoby odpowiedzialne za zaopatrzenie.

W praktyce problem często pojawia się nie dlatego, że firma nie zamawia wody, ale dlatego, że:

• zużycie gwałtownie rośnie,
• dodatkowa zmiana nie została uwzględniona w planie,
• zapas znajduje się tylko w jednej części zakładu,
• zamówienia składa wyłącznie jedna osoba,
• nikt nie ustalił minimalnego poziomu zapasu,
• dostawa jest zamawiana dopiero po otwarciu ostatniej palety.

Z doświadczenia Woda Dla Firmy w obsłudze zakładów produkcyjnych wynika, że prosty próg zamówienia i wyznaczenie zastępcy ograniczają liczbę pilnych interwencji. Nie trzeba tworzyć rozbudowanego systemu. Wystarczy, że na każdej zmianie wiadomo:

• ile wody jest dostępne,
• na ile dni wystarczy obecny zapas,
• kto zgłasza potrzebę dostawy,
• kto zastępuje tę osobę,
• gdzie woda ma zostać rozładowana,
• jakie pojemności są potrzebne w poszczególnych strefach.

Jak dobrać pojemność butelek?

Pojemność warto dopasować do sposobu pracy, a nie wybierać jednego wariantu dla całego zakładu.

Pojemność	Gdzie może się sprawdzić
0,5 l PET	Stanowiska mobilne, wózki, teren zakładu, krótkie przerwy
1,5 l PET	Pomieszczenia socjalne, stałe stanowiska i wspólne punkty poboru
0,33 l szkło	Sale spotkań, biura, recepcje i strefy dla gości
Paleta mieszana	Zakłady, w których różne działy potrzebują innych pojemności lub rodzaju wody

W zakładzie o kilku strefach warto połączyć rozwiązania. Mniejsze butelki mogą być wydawane pracownikom mobilnym, a większe pozostawiane w chłodnych punktach socjalnych.

Plan działania przed falą upałów — checklista dla produkcji i magazynu

Plan powinien zostać uruchomiony przed pierwszym bardzo gorącym dniem, a nie dopiero po przekroczeniu temperatury na hali.

Technika i pomiary

• sprawdzono wentylację i klimatyzację,
• wytypowano najcieplejsze strefy zakładu,
• ustalono sposób i częstotliwość pomiarów,
• ograniczono dostęp promieni słonecznych przez przeszklenia,
• przygotowano chłodniejsze miejsce odpoczynku.

Organizacja pracy

• wskazano zadania o największym obciążeniu fizycznym,
• zaplanowano rotację pracowników,
• ustalono częstsze przerwy,
• przygotowano lżejsze zadania dla nowych i powracających osób,
• wyznaczono osobę podejmującą decyzję o zmianie organizacji pracy.

Woda i napoje

• zapas uwzględnia wszystkie zmiany,
• punkty poboru znajdują się blisko stanowisk,
• woda jest chroniona przed nagrzaniem i słońcem,
• wyznaczono osobę uzupełniającą punkty poboru,
• ustalono minimalny poziom zapasu uruchamiający zamówienie,
• przygotowano rozwiązanie zastępcze na wypadek opóźnienia dostawy.

Reakcja na objawy

• pracownicy znają objawy wyczerpania i udaru cieplnego,
• przełożeni znają procedurę wezwania pomocy,
• instrukcja znajduje się przy apteczkach,
• wiadomo, gdzie przenieść przegrzaną osobę,
• wyznaczono osobę, która pokieruje ratowników na miejsce zdarzenia.

Podsumowanie

Upał w magazynie i na produkcji powinien uruchamiać zaplanowaną procedurę, a nie improwizowane działania. Najważniejsze jest połączenie kontroli temperatury, ograniczania wysiłku, odpoczynku w chłodniejszym miejscu, regularnego nawadniania i szybkiej reakcji na objawy.

Pracodawca ma obowiązek zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia. Po przekroczeniu 28°C na stanowisku w pomieszczeniu lub 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni musi również zapewnić nieodpłatne napoje profilaktyczne w ilości odpowiadającej potrzebom pracowników. Od 11 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać dodatkowe progi działań i maksymalne temperatury.

Przygotowanie zakładu wcześniej pomaga chronić pracowników i ograniczać sytuacje, w których brak napojów, zasłabnięcie albo nagła zmiana organizacji pracy zatrzymują część procesu.

Źródła i stan prawny

• Państwowa Inspekcja Pracy, „Napoje i posiłki profilaktyczne”, dostęp 5 sierpnia 2026 r.
• Państwowa Inspekcja Pracy, „Nowe obowiązki firm podczas upałów”, 10 lipca 2026 r.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, „Większa ochrona w pracy. Rozporządzenie o pracy w upałach podpisane”, 10 lipca 2026 r.
• Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, tekst dostępny w ELI.
• Narodowy Fundusz Zdrowia, materiały dotyczące udaru cieplnego.
• NIOSH, zalecenia dotyczące ochrony pracowników przed stresem cieplnym, nawodnienia i aklimatyzacji.
• Flouris i wsp., „Workers’ health and productivity under occupational heat strain: a systematic review and meta-analysis”, 2018/2019.